DIALOG IN DEN GEISTES- UND SOZIALWISSENSCHAFTENW NAUKACH HUMANISTYCZNYCH I SPOŁECZNYCH
DE | PL
2.2.2026 r.
Prof. dr hab. Rita Süssmuth była jedną z najważniejszych osobistości naszych czasów, a zarazem moralnym autorytetem. Była odważną polityczką i naukowczynią o wysokich standardach etycznych, którym pozostała wierna przez całe życie.
Będzie jej brakować w polityce jako „Jeanne d’Arc”, niezłomnie broniącej demokracji, wolności oraz praw człowieka i praw kobiet. Nie unikała sprzeciwu ani kontrowersji, także w gronie politycznych sojuszników. Wiele ruchów społecznych w Niemczech współtworzyła i wspierała – niezależnie od tego, czy chodziło o prawa kobiet, akceptację osób zakażonych wirusem HIV, czy integrację migrantów – zawsze dążyła do przezwyciężania uprzedzeń i wzmacniania praw osób wykluczonych. Była jedną z prekursorek zmian społecznych.
Rita Süssmuth pozostawi po sobie nie tylko ogromną lukę jako moralny autorytet w społeczeństwie obywatelskim, ale również w dialogu polsko-niemieckim. Już jako przewodnicząca Bundestagu (1988–1998) angażowała się w pojednanie polsko-niemieckie. Dzięki swojej rzetelności i wytrwałości odzyskała zaufanie naszych niemieckich sąsiadów w Polsce. Do końca życia z nieustającym zaangażowaniem działała na rzecz powstania pomnika i miejsca pamięci w sercu Berlina, poświęconego sześciu milionom cywilnych polskich ofiar II wojny światowej i niemieckiej okupacji.
Ciężko chora, w lipcu 2024 r. odbyła jeszcze podróż do Gdańska, gdzie w roli patronki uroczyście otworzyła Bałtycki Festiwal Operowy w Operze Leśnej w Sopocie na zaproszenie inicjatora i barytona Tomasza Koniecznego. Do końca wypełniała swoje zobowiązania również za granicą.
Rita Süssmuth działała na wielu płaszczyznach i w wielu obszarach z wielkim zaangażowaniem – w polityce zdrowotnej, rodzinnej, kobiecej i migracyjnej, a przede wszystkim w nauce, której była szczególnie bliska. Wraz z byłym ministrem spraw zagranicznych Polski, Władysławem Bartoszewskim, przed 18 laty odegrała kluczową rolę w powstaniu i rozwoju Polsko-Niemieckiej Fundacji na rzecz Nauki (PNFN). Jako długoletnia przewodnicząca Zarządu, a ostatnio honorowa przewodnicząca, pozostała związana z Fundacją do końca i uczestniczyła jeszcze w listopadzie 2025 r. w posiedzeniu kuratorium. Z wielkim zaangażowaniem działała na rzecz rozwoju kontaktów między naukowcami i studentami.
W grudniu 2022 r. poprosiła mnie, abym przejęła stanowisko przewodniczącej Zarządu PNFN, znając moje silne więzi i działalność jako dyplomatki w Polsce. Wspólnie rozwijałyśmy sieci naukowe, osiągnęłyśmy potrojenie liczby wniosków badawczych, wzmocnienie finansowe konkursów specjalnych, rozbudowę biura Fundacji oraz intensyfikację komunikacji z naszymi parlamentami.
PNFN stała się ważnym punktem odniesienia w dziedzinie dyplomacji naukowej i dzięki sieciom naukowym oraz wspieraniu badań w znaczący sposób przyczynia się do lepszego zrozumienia w relacjach polsko-niemieckich.
Nasza Fundacja wiele zawdzięcza Ricie Süssmuth. Na jej cześć zorganizujemy sympozjum, które będzie przypominało o jej zaangażowaniu w sprawy Polski i Europy Wschodniej oraz w „jej duchu” będzie kontynuować rozwój dwustronnych sieci naukowych.
Fundacja składa rodzinie wyrazy szczerego współczucia. W tych trudnych dniach nasze myśli są z Jej Najbliższymi.
Cornelia Pieper
Przewodnicząca Zarządu Polsko-Niemieckiej Fundacji na rzecz Nauki,
była minister stanu, była konsul generalna Republiki Federalnej Niemiec w Gdańsku